veldeke-valkeberg logo [ bewrking: Els Diederen 2001 veldeke-krink-valkeberg
Veldeke Valkeberg actueel lid were links kntak
 

Werk van cursiste van de basiscursus Leze en sjrieve
 

In 2010 organiseerde Veldeke-krink-Valkeberg 'ne Basiscursus leze en sjrieve.
Neve de grammatica en 't idioom van 't Valkebergs kaome de historie van 't Limburgs, de dialeksjpelling en de dialekliteratuur aan de orde.

Docent waor Els Lahey-Diederen.

Hie-nder sjtoon veurbeelde van sjriefsels, verhaole, gediechte en versjkes van de cursiste van deze basiscursus:


De Koolmees  (Valkebergs door Jos Packbier 2010 )

Zoan 25 jaor gelje ginge vr op zeuk nao n hoes. Oos eisepakkt: t moes leefs n oud hoes zin, in de buurt van Valkeberg en t moch neet te duur zin. In Straobeek vnge vr n hoes mt de naam de Koolmees dr op gesjreve. Op de K zoot n veugelke dat bliekbaar de Koolmees moes zin. Dat waor t veur oes. t Klnk zoa gezellig. t Hoes zoog dr eigelik neet oet, van boete neet en van binne al gaar neet. Alles moes gesjloop en opnuuj opgeboewd were. Oeteindelik ies t get gewore.  Vr kriege dik de vraog woa de naam van oos hoes vandaan kump. Dat ziet zoa: de brevebs ziet in de dieke mergelmoer en ies dus behurlik groat. n Sjtl biemeiskes, zoa wie ze in t Valkebergs plat heisje, hbbe ziech indertied in die brevebus hun ns geboewd, jaor in jaor oet. Daorum hbbe de vreugere bewonersj t hoes, de Koolmees geneump. Wie veer doe ginge verboewe zint de biemeiskes nog n paar jaor bie oes gebleve. Vr hnge n breefke aan de brevebs veur de posbode mt t verzeuk de pos in de ummer neve de brevebs te goaje, diet um de veugelkes neet te sjture. Meh iech dink tot ze de verboewing op dn doer toch te onrstig vnge were. Ze zint nao n paar jaor neet mi truukgekmme in de brevebs. Dat vnge vr erg jaomer. Vr hbbe doe n vogelhuuske in de achtertuin opgehange. Dao kmme ze noe eder vreugjaor nao toe. Ze boewe onversjturbaar hun nske. Ze laote ziech door geine aafsjrieke. Es de eikes einmaol oet zint gebruijd hure vr de jnge piepe en zeen vr de ouwe, hel aan t werk um de kleinekes te vore tot die oeteindelik groat genoeg zint um oet te vlege. In t naojaor en in de winter genete ze volop van de vtblkes die vr veur ze ophange op versjeie plekke. Zoa doon vr oos hoes toch nog ir aan.

Jos Packbier 2010


n Duvel oetdrieving (Wieldesj, door Niek Gossens 2010 ) 

t Verhaol wilt dat in t begin van dr vrrige iew in Aetenake op dr gelieknamige haof zich onverklaorbaar duuster zake aafsjpielde. t Betrf dr knech Juupke. t Juupke waor eine van wienig wuud, meh ne helle wirker. Meh ouch waal e klei bietje raar. t Juupke waor e weeskink en kaom van e gesjtich aaf. Nao dat hae mierderjrig waor gewoede is hae op dr Aeternakerhaof  aagenmme vuur werk op t land. t Waor dr boer opgevalle dat, went t Juupke allng op t veld aan t werk waor, dat hae in ne zoe ktte tied zoevl werk verzat haw, woe zieker veer man de heng aan vol gehad zouwe hbbe. Dr boer hool m al t gans vreugjaor in de sjmieze, me e kaom neet dr achter wie t Juupke dat flikde. Dr ltste kier dat hae wir allng mos wirke zat te t hui in zoene ktte tied op de oppere dat dr mnd van dr boer van verbazing aope veel. Wie hae t Juupke dao uuver aansprook, hlde dae zieng sjouwers op en grielechte ins. Dr boer begs zich get ngemmekelik te veule en sjprook dr pesjtoer op zndig nao de hoegms aan. Dr pesjtoer belaofde dr uuver nao te zlle dinke, meh hae koum niet wier es, dat dr duvel in t sjpiel waor en dat t dr hoegste tied waor vuur n oetdrieving. Ze, dr boer en dr pesjtoer, sjproke aaf dat, es werk op t land gedao mos waede, dat t Juupke dat wir alleng zou motte doe en dat ze dan mit zich twie gnge kieke, en es t nuudig waor zou dr duvel oetgedrieve waede. n Waek later ms de gaesjtegerve op kaste gezat waede en dr pesjtoer woed gewaarsjuwd.t Juupke mos nao t veld, hae vertrk mit ne blaek koffie en e pak dieke btteramme. Ei uurke later verjien dr pesjtoer op de boerderie mit ne roezekrans mit ei hiel groet kruuts en ei flesjke wiewater. Ze gnge same op waeg. Dr boer begs, wie kotter ze bie t betreffende veld kaome, zich mie en mie ngemekkelijk te veule en dr pesjtoer zag ouch al neet te vl mie. Wie ze bie t veld aa kaome sjtnge ze wie aan de grnd genaegeld, zoe dat dr boer gei woed mie ks oetbringe en dr pesjtoer ei kruuts sjloog. De gaesjtegerve stnge op tied van ei paar uurkes allemaol op kaste, eigenlik werk vuur ne ganse daag en t Juupke zoot op de grnd zieng btteramme te aete. t Juupke sjrk van dr pesjtoer, en wie dr boer m ouch nog vroog wie hae dat alleng in zoene ktte tied dat gedao haw, grielechte hae wir raodselechtig, sjtng op en rende hals uuver kop t naeve liegkend kaoreveld in. Dr boer en dr pesjtoer keke zich allebei aa en besjlaote te wachte tot dat t Juupke weer zou versjiene. Meh t Juupke kaom mer neet. Ouch nao dat versjillende kier zienge naam te hbbe gerope loot t Juupke zich neet mie zie. Waal kaom oet t kaoreveld ne groete zjwatte hond mit um ziene nak dr groete roed/witte sjnoefesplak van t Juupke. Dr hond grmde ns gevaerlik taege dr pesjtoer en zat t op e loupe, uuver dr Vrakel richting Gn Berg. Van dr hond en t Juupke is noets mie get vernmme. Dr boer en dr pesjtoer krege later nog groete ruzie vuur t mislkke van de oetdrieving, dr boer waor ne ongeluifljke gowwe knech kwiet.

Opsjtao 

n Maele in dr noeteboum
die holt in alle herregds vreugte
mich oet ne hiele lange sjoene droum 

Effe later zinge alle vuugel mit
zinge mit volle petaj, gans vol vreugde
zoe wakker waede, t is neet dat ich dao mit zit. 

Ich sjtng tch e bietje mit taegezin op
ich sjoeterde mich, ich voelt de mrgekeulte
dan roek ich koffie, mieng vrouw waor nog vuur de vuugelkes op.

Niek Gossens, Wieldesj 2010


SJTTERSJROMANTIEK IN VALKEBERG  (Valkebergs door Bert Laheije  2010 )

In 1981 haet de Jong Nobele Sjtterie van Valkeberg 't 325-jaorig besjtaonsfis gevierd. In 't programmabeukske hb iech toen 'n artikelke gesjreve (in 't Nederlands) euver aktiviteite womt de sjtterie ziech vreuger bezig heel. 'n Paar fragmente oet dat artikel hb iech hieonder in 't Valkebergs plat vertaald.

In de ouw kronieke van de Valkebergse sjtterieje kns se laeze wie 't vreuger dao toeging. 't Keuningsvogelsjete woort 'n paar iwe truuk op krmsmaondig gehoute. Dat gebeurde op de bleik, 'n weike aan de rand van de beboewing van Valkeberg. Later, wie de bleik vimert woort en Walramplein kaom te heisje, krege de sjttersj 'n weike in Brokem tegeneuver de plek wo noe de krk sjeit. Nog later in de oasterbeemde, en daonao achterum bie de femilie Donners in de Plenkert.

Veurdat 't sjete begoes moes edere sjtter 't tromgeld betale, zk mer inlkgeld dat besjtump waor veur de nuje keuning dae daomt de nkoste koes betale. Wie 't kesjtil nog gein rewien waor deeg d'n Drossaard ouch mt en hae moch de irsjte drie sjeut op de vogel losse. Hae sjnk de nuje keuning drie tnne beer. De aaftreiende keuning moes 't gelag betale, dat wil zgke hae moes de tamboersj vrie houte van drank en kos. De officere moeste zrge veur de gooj orde. In 't oud sjttersjreglement sjting: Wie krakeelt zal in de Geul geworpen worden.

Ouch ginge de sjttersj eder jaor op veldtochte es se optrokke nao de sjttersjfiste in de umtrk. Ze ginge meistal te voot en vertrokke sndessjmrges nao de irsjte ms. In 't ziech van de fiswei woort op de plaats rs bevole en de sjtb van de breuk aafgeklop. In e cafke woort de sjtb van de kaele gewesje en daonao op nao de wei. Sms ginge ze mt boerekar en paerd. Dat paerd woort dan sjoan opgemaak en verseerd mt gekleurde linte en guirlandes.

Vreuger reigelde sjtterieje ouch dks de krmsse, in Valkeberg op de irsjte zndig van juli en van december. De krmes doerde eigelik mer drie daag, meh de sjttersj maakde dao 's zomersj ein waek van. Ze lepe veurop in de brnk en moeste dks de waeg vrie make. Nao aafloup van de brnk organiseerde de sjttersj allerlei wedsjtrieje es sjnelloupe, ouw mennekes kruje, kwakkerte kruje, potsjlaon, masklumme, rinksjtaeke en koffiemale.

Sinterklaos.

Op 6 december ies 't weer zoa wied,
kump weer dae goje Sinterklaos,
mt de hlp van ziene zjwarte Piet,
wae wt, brink 'r miech 'n groate doas.

Iech weit neet wat d'r in zal ziete,
mesjien 'ne koekerel of 'n tuut huve,
sjpeelgood um op de grnd te sjmiete,
um mt te moeke of gewoon te sjuve.

Vreuger kroog iech 'ne kir e sjogkelpaerd,
dao koes te neet ech mt vare,
mh noe ies dat nieks mi waerd,
dus hoof iech 't ouch neet te beware.

Bert Laheije 2010


Dialeklsse Veldeke Valkeberg (Meersjes door Joost Schoenmakers )

Ich kwam hie bie uch veural oet nostalgie.  E paar jaor zaot ich in de sjriefkrink van t Literair caf Venray. Pozie en proza in t ABN. In t begin wow ich mt andere n sjtk van mien leve deile. Zwa noe en dan naom ich deil aan de Raadselige Roos. Door t leze van t Boxmeers dialek, veel bie mich t kwartsje: Ich mt in mien eige dialek goon sjrieve! En opnuuj t versjil ljerre tsje diech bis, doe bies en dich bs.Tsje Uut en tuus en oet en thoes. Tsje drweg woorsj en dreuge wrs.

En noe e sjtkske van vreuger
( Dr ) pap waor van Wielder, ( de ) mam waor n kleinkind van skkerbekker Sjmeets aan de Muntsjtraot. Gebore op Nerem einentwintig in t hoes van Soutberg, tegeneuver dokter Kloppenburg.Ne echten bok dus, eigewies, vreigelaer, bazelaer, euverdrieverNnk Gira woonde in t hoes aan de Geul, sjilderde en waor bevreund mt Charles Eyck. Tant Liesbeth, Crolla, sjpraok Frans. Die femilie houw n drkkerie. Oma en opa Wielder houwe houthandel en drogisterie. Achter in de kwallef zaoge veer de krk mt dae typisce unnetore en de grwatte kopere ketele van de broewerie. Op t sjop, wa alle boewmatriale, balke en hout laoge, mochte vr eigelik neet kmme, meh dege dat toch. Es in Wielder krmes waor, ginge veer mt dn trein. In Sjin op Geul sjtapde vr euver in de blauwe of rwajje ingel. Die lepe op diesel. Ich ruuk dae diesel noch es ich dao aan trukdink. In de ltste boch kste veer de krktore al van wied aaf zeen. Bie oma vla ete. Nnk Huib, dae doordeweeks in de winkel sjtng, ging de keldertrap aaf en kwam mt vlaje/vla's en toert nao bove. Vr mste van edere vla minstes ein grwat sjtk ete n daonao nog e sjtk toert! Zwa klein es veer waore, zaote vr daonao nder de taofel en keke de nnkes en tantes tege de kneje en nder de rok. Mt Nuujjaor ginge vr nao de tantes. Tant Christien waor hoofd der school. Hunnen tuin leep tot aan de Geul. Ze bakde zelf de waffele, grwatte zachte en klein ron helle. Ze vertlde dan altied verhaole euver dn oorlog, euver nderdukersj en keplaons die mooste vluchte; es kind waor dat sms akelig, (zeker umdat tant Lies haore op de kin houw en nog mer n paar teng ) meh toch eder jaor ouch waal weer sjpannend. Mt Carneval ginge vr bie tant Sophie, in Valkeberg nao dn optoch kieke: ne Romeinse seldaot bove op n grwat peerd, gans blwat van bove; negersj en negerinne in rete rkskes, die s kneuk wa nog vleisj aan zaot in t gezich duujde. Ich krieg nog kippevel es ich dit sjrief.s Aoves maakde s ouch de mmme bang, die in t pikkeduuster tege de grwatte roet heve. Meh t sjwanste waore toch waal de eigegebakke friete mt knakwoorsj op n sjnee wittebrwad mt mosterd en sinas. En t grwat dik wit taofellake, t gooj servies en de servtring. Lang hb ich in Valkeberg neet gewoond. In Meersje sjteit mien ouwersjhoes, mt de kesjtanjeboum dae opa Sjmeets es klein buimke plantde. Dao ging ich nao kleuter- en ljegger sjwal, HBS en Riekskweek in Mestreech. Euver deens, jao dat besjtng toen nog, praot ich lever neet, dat waor in ein woord shit!
 

Friesland daotege, mien jerste baan en samewone, dat waor geweldig!
Vr ljerde zeile, beter sjaatse,
zaoge skutsjes en kaatse
mt de meules drejje en male
tevl um allemaol te verhale
ein zin vergeet ich neet:
boeter bree en grene tsjies
wae det neet sizze ken is keen oprjochte Fries

Volges Lei Meisen waor t n waereldprimeur:  Ich zng op L1-radio t jerste couplet van t Fries Volkslied!

Vr trouwde in Heerenveen veur de wt en in Meersje veur de krk en verhuusde nao Well. Truk in Limburg, Noord-Limburg waal te versjtoon, bleek dat ze dao gaaroets gein plat praotde wie in t Zuije. Ze zaote langs en neet nevenein, de deur sjtng los en neet ope. n Denneke is gein klein den meh n maedsje. In Well zeen s twje kinger gebore. Ich woort ouch in de gemeinteraod gekoze en maalde woonsdigmiddig op de meule. Km ich weer truk bie t begin. Ich kwam hie bie uch veural oet nostalgie. Es jungske moch ich van pap mt hout kloemele en maakde van n plank n boot. Aan n touw leet ich die dan vanaaf de brk drieve op de golve in de Geul.

Mien jerste meditatie.

Joost


(Valkebergs door Annemie Philippi )

Miene naam ies Annemie Philippi. Iech bin gebore in Valkeberg, in de Jan Dckersjtraot, bove de kapperszaak van Frenske Janssen. Frenske Jansse woort sjtiekem ouch waal Kasjabaijah geneumd.

Neve de winkelroet van zien zaak hng n oethangbord woa Coiffeur op sjtng. Iech hb nog ein foto, woa dat op te zeen ies. Op die foto sjtaon iech es maedsje van 'n jaor of zeve mt miene broor Jo, dae dao ngevaer 14 jaor ies en in de veur ozen tied nogal ouwerwtse kingerwage ziet Enny Jennekens. Ter verdudeliking: Enny ies de kleindochter van de beknde hangende hospes, Felix Jennekens, dae getrouwd waor mit n zuuster van mienen opa, de pap van mien mam. Enny is dus n achterniesjeke van miech.
Felix Jennekens hou n hotel, hotel Du Pont, gelege neve de Geul tegeneuver de tegewoordige lunchroom van Botterweck, dae behird weurt door ne zoon van miene naef Lon Philippi en dus ouch al weer n achternaefke van miech ies, meh dan van de kant van miene pap. Es get extras kin iech uuch vertelle, dat in t hoes van Botterweck, Thei Dorre ies gebore, dae dn irste Valkebergse Dictionair haet gesjreve.

hangende hospes in Valkeberg: Felix Jennekens Hotel Du Pont
hoof gein belasting te betale...


Um truuk te kmme op de hangenden hospes. Hae hou wie r in Paries waor de terrasse gezeen, die dao hil vl succes houwe. Hae wou dat ouch bie zien hotel doon, meh de gemeinte wou hm daoveur belasting laote betale. Dao waor hae zoa koad euver dat r boete in de moere van zien hotel, n paar hk haet vasgemaak en n stjk of drie sjteul dao aan haet opgehange. De gemeinte kreeg gein belasting, want hae hou gein sjteul op de stoep of de sjtraot stoon!!
t Ies erg interessant um te zeen wie familierelaties ziech in de loup van de tied hbbe ontwikkeld. Me ontdk vanalles en ouch ouw verhaole kmme weer bove.

Sinterklaos

Of Sinterklaos dit jaor de boot op geit,
ies get wat iech neet zeker weit,
Huub Sjtapel zaal t neet interessere,
of Sinterklaos in december kump logere,
Huubs boevesjtreke make hm de grnd te heit.
 

Sint en Piet die blieve in Spanje,
bekiek t mer in t land van Oranje,
Koup zelf de manderiene en appelsiene,
f, de Keersjman moet ider versjiene
Vr blieve in Spanje, veur oes dit jaor gein franje.
 

Annemie Philippi 2010


(Valkebergs door Lon Pluijmaekers  )

Iech reeg miech waal ins op

t Verwondert miech ummer weer es ouwersj die zelf plat kalle dat hun eige en ander kinger neet biebringe. Iech ving dat jaomer en weer ne nagel mi aan de doadskies van t plat.
Wie iech mien vrouw trf bleek die oet Brabant te kmme. Gelkkig gonge veer hie in Valkeberg samewone, trouwde veer en krege same twi sjoan kinger. Alle twi zeent ze in t ziekehoes in Mestreech gebore meh in de irsjte oere nao hun geboorte zng iech (dus nog in Sjengtown) de Ode aan Valkeberg veur ze. Iech kal ummer plat tege ze, en mien vrouw ummer Hollesj.
Nao e paar weke brachte veer ze nao t kingerdaagverblief woa oes bie t welkmsgesjprek woort gevraog wat ze tege de kinger moeste kalle: plat of Hollesj. Veer waore t dr euver eins tot de kinger in t plat aangekald moeste were.
Meh noe ies dn oudste biekans vief en dae kalt veural Hollesj. En woarum? Vr zeent dr achter gekmme tot de leidstersj Hollesj met dn oudste zeent goon kalle umtot zien mam hm t meiste voertbrach en dao (natuurlik) Hollesj kalde mt de leidstersj. Dat hbbe die weer geprojecteerd op dae poet van oes, woadoor dae mer e paar weurd plat kalt. Dat zeent de weurd die hee van miech haet gelird en die zoa deep ziette tot r neet beter wt.
Dan zgke ze op t daagverblief tot t op sjoal waal good kump umtot ze dao met de ander kinnekes waal plat goon kalle. Meh wat veur kinnekes zeen dat? Dezelfde woamt ze op t daagverblief zote en die evegood gei plat kalle.
Iech bin noe ngewild dus ein van die ouwersj die zelf plat kalle meh woavan de kinger dat neet doont. Es iech miech noe opreeg euver die ouwersj dan hb iech t indirek euver miechzelf. Veur miech weit iech natuurlik tot t neet aan miech liek, meh daen trus ies sjraal. Bie t jngste van biekans drie hbbe vr nog get kinne rechbuige op t daagverblief, meh in de basis kalt ouch dat Hollesj.
Iech houp noe mer tot t nog good kump. Zonder mi blief iech plat tege mien kinger kalle. Iech wil tot ze t mtkriege en houp tot ze plat goon truukkalle, en tot ze dr sjpas aan beleve. Iech klamp miech dan mer vas aan dae koempel op de mieddelbaar sjoal woamt iech ummer Hollesj kalde en dae iech noe waal ins plat hur kalle. Mt ander luuj, want iech hb n blokkade um dat met hm te kalle umtot iech dat noats met hm hb gedoon.
Ies dn tied miene vrund?

 

Lon Pluijmaekers  2010

Door Jos Becker, Valkebergs

Ode aan tant Tien ( Dn Haan )
Vreuger, t zal in de vieftiger of zestiger jaore zin gewaes, dat veer mt vastenaovend oetginge, es vr eine bie de kinger houwe. Zoa ouch dae maondig.
Veer waore met eine groaten troep biejein en houwe vl sjpas gehad.Tege ein oer sjnachs ginge vr met die ganse bende nao Sjo Pieters.
Dao zoot eine dae ich good koes, dat waor Wim. Wim waor verkleid en zoa zaat wie doezend man, ne kmp friet veur ziech sjtaon woa e gans hoeshouwe geng aan houw en ne gansen haan.
Iech zk tegen m: En Wim, sjmaak t?.
Hae kiek miech aan met e paar lodderouge en zaet: Zk Tien, zouw iech daen haan ins laote vlege?en geliek vloog dat deer door de zaak tege de moer aan.
Sjo Pieters aan t sjelle.
Wim haolde ziech dn haan en ging weer ziete.  Kiek, zag r, dao geit r weer en de haan vloog wir tege de moer. Ein groate vtvlek en dn haan loog in dn prat. T Houw gesjnied boete en binne waor eine zooi op de vloer.
Sjo waor zoa raozetig dat r Wim wol boete sjmiete.
Meh Wim zat ziech aan zien toafel en begoes aan zienen haan te ete, prat of geine prat.
|dat sjoert de maag, zag r.

 

Maedsje
Dao waor n maedsje oet Mestreech
Zeker, t waor gein groat leech.
Veer waore veur hr mer boere.
En tege kieke zag 't loere.
Veer waore altied bliej es t zjweeg.


Jos  Becker 2010

 

lid were van
Veldeke-krink-Valkeberg

els diederenels diederen: website: 'oeuvre-pozie-couleur locale'webdesign