veldeke-valkeberg logo [ bewrking: Els Diederen 2001 veldeke-krink-valkeberg
Veldeke Valkeberg actueel lid were links kntak

 o f f i c i e e l     s j p e l l i n g   van 't Limburgs

klakveurbeelde in 't Limburgs
Dit sjpellingswiezerke (bokelgker) haet Veldeke-Limburg 'n aantal jaore geleje oetgegaeve, es hlp bie 't sjpelle, alle Limburgse lttersj sjtoon drop, vvel de speciaal teikes, die in Valkeberg (e.u.), Hlsberg, Arensgenhout, Baek, Sjmmert, Zstere, Gelaen enz. gebruuk waere n.l. de i, u en oa, sjtaon neet debie. Veer hbbe ze (virtueel) veur uuch detsje geplaats. (twi, mi | drug, grutsj | road, broad).
 

Lies van sjpellingteikes veur t Limburgs en Valkebergs (2003)  
>>
Download (8 pag.A4)
<<
  download Acrobat Reader

Alle sjpellingteikes, die in t Limburgs n Valkebergs gebruuk were, zin ingevld in de tabel. Op dees pagina mt Valkebergse veurbeelde!
Onder aan de pagina sjteit 'n
Valkebergs woordebook, mt etymologische aanteikeninge, oet 2005.
In 2012 versjeen de
Vallekebergsen Dieksjenaer
in 2013 't beukske
Valkebergs!

 

A KLINKERSJ EN TWIKLANKE        V A L K E B E R G S

kort

lank

mt naosjlaag
, j of w

twiklank
dalend

ie  (Ned. Piet)
Valk. kies

ie  (Limb. kieke)
Valk. piel

iej  Valk. riej rijd

 

 

i (Ned.  kip)
Valk. kis, rink,



  (Frans mais)
Valk. ls, bd
e  (Ned.pet)
Valk. flesj

ee  (Ned. beest)
Valk. weeg wieg

e  Valk. sjpele

ae  Valk. zaeg

i  Valk. kis,
ij  Valk. twije
iw  Valk iw
eej
  Valk. leej, reej  leed, reed
aej  Valk. traej
voetstap
ej  Valk. iech wej ik waai






ei (Ned. plein)
Valk. zeip (lank)
(Ned. wei)
Valk. Lei (kort)

uu  (Ned. minuut)
Valk. buul

uu  Valk. kruus)
u  Valk. nuje

uuj  Valk. buuj

 

 

u  (Ned. Put)
Valk. un ui


  (Duits Kln)
Valk. vsj

eu  (Ned. deur)
Valk. meule,
beuk mv.v. book boeken
  (Frans freule)
Valk. sjp

u  Valk. kul
euj  Valk: bleuj





ui
(Ned. ui)
Valk. sjpruits

oe  (Ned. koe)
Valk. loetsj

oe  (Ned. voeren)
Valk. hoes  huis

oew  Valk moew
mouw

 

 (Ned. hotel)
Valk. kmp, zn

oo  (Ned. boot)
Valk. book
o  Valk. krote

ooj  Valk. blooj
gooj


 

 

o  (Ned. Pot)
Valk. loch

ao  (Frans corps)
Valk. maon

oa  Valk. doas,
oaj  Valk. roaj
aoj
  Valk. braoj braad)

ou  Valk. oug (kort)
Valk. knoup (lank)

a  (Ned. kat)
Valk. Tas

aa  (Ned. maar)
Valk. daak  dak
a  Valk. vare rijden

aaj  Valk. begaaj

aj  Valk. baj
paardje

au  (Ned. pauw)
Valk. hauf
half)

e of   = klinker znder klemtoan dies te hurs in de, mn, t, ne

Ou en au
Ou
weurt gebruuk es t Nederlands equivalent ouch mt n ou of oo gesjreve weurt. bv.hout> hout;
kous>kous; oug> oog; ouch> ook; rouk> rook; knoup>knoop; zoum>zoom; boum> boom; sjtoum>stoom

Au weurt gebruuk es t Nederlands equivalent n au haet of mt al weurt gesjpeld.bv. pauw, blauw, paus,
klauw, haus>hals; hauf>half; kauf> kalf; paume>palm (buxus); zauf> zalf. 

B MTKLINKERSJ                      V A L K E B E R G S

sjtumloas

sjtumhbbend

mt mouillering  (j weurt aangeplek)

p
t
k
  Valk. brk, wk

b
d
gk
  (Duits:sagen)
   Valk. brgke; zgke   *

 

 

h

 

f
s



h

v
z



g


sj, zj 
(Ned  sjaal, sjofel,sjezen)
Valk. sjoan schoon, flesj,
Valk. zjwoar zwaar, zjwaegel,

 

 

m
n
ng



 

 

l
r
j

w

 

* gk
Sjtumhbbende gk weurt allein miede in ein woord gebruuk. (Dao hurs se ze ouch) bv. zgke; lgke; ligke; brgke; mgke; rgke; hgke; wgke. Es se op t eind van dees weurd de gk in k hurs verandere, weurt dat ouch zoa gesjpeld: ich zk, lk, lik;
Meervoudsvrming:
De weurdsje mt op 't ing 'n k verandere bie mivoud sms in gk:
brk-brgke; wk-wgke; hk-hgke; rk-rgke; mk-mgke; krak-kragke; fagke (=mv);
In de Vallekebergsen Dieksjenaer gebruke ze 'n ander ltterteike veur de gk namelik de g accent-breve

sjtam + de
te weurt tde (oetsjpraok d)
Bie de vervoeging in de verleje tied neet +te meh +de
Hae kap, hae klapde, zie kook, zie kokde; hae kap, hae kapde; hae pak- hae pakde; zie douche- zie douchde;
verleje tied van weurd mt sjtam die eindige op t:
Hae lt good op, hae ltde good op.
Zie sjtoat miech aan; zie sjtoatde mie aan.
Het kleit ziech sjoan. Het kleide ziech sjoan.
Hae kaart sjlech. Hae kaartde sjlech.
Hae pint- pintde.

* nk ngk
de mtklinkercombinatie ngk weurt gesjpeld es nk bv. krenkelek, keuninklek, krink behalve in de
3e pers. inkelvoud van werkweurd mt ein sjtam op ng. Bv. zinge- hae zingk; hange-hae hingk, verlange- zie verlangk; bringe-bringk; vinge-vingk

 Geliek aan t Nederlands

* t of d aan t ing van weurd:
Es n woord aan t ing n d haet, blief die in t plat ouch sjtoon ouch al hurs se n t . Vb tand, good, hnd, bd,
paad, noad (nood), noat (muzieknoot), gehurd, verbrand

* Sjrief in t plat ouch noats dubbel oo, aa, ee, uu es dat in t Nederlands verkird ies. Dus zoa moet t: moder,
blome, bloze, vader, bane, pere, bure, sjure, nuje.

 * Ouch de reigel 3e pers.inkelv. sjtam +t ies van toepassing in t plat.
Dus: Hae weurt. t Verandert. Zie gebirt. Al(les) verbrent. Hae sjdt in.

* de klinker znder (klem)toan e of  weurt neet gesjpeld:
tsje de r en m bv. erm, werm, sjerm, derm (arm, warm, scherm, darm)
tsje de r en g  bv berg, erg, mrge, zrg (berg, erg, morgen, zorg)
tsje de l en f  bv. lf, twelf, zelf (elf, twaalf, zelf)
tsje de l en k  bv balk, mlk, wolk, valk (balk, melk, wolk, valk)
tsje de r en k  bv  krk, wrk ,sjterk, verke, sjnrke, krke (kerk, werk, sterk, varken, snurken, kurken)
tsje de l en m  bv film, helm, sjerm (film, helm, scherm)

 Good: n hoes , ne boum, t fis
(fout:  un hoes, unne boum, ut fis)
Good:  mn kind, mne zoon; dne jas; gn hoes.
(Fout:  mun kind;  munne zoon, dunne jas, gun hoes

 * Linweurd of vraem weurd oet bv. t Ingelsj, Frans of Nederlands weure in t Valkebergs zoa vl
meugelek in de oarsjprnkeleke  sjpelling gesjreve es hun oetsjpraok dezelfde ies es in t Nederlands.
(Vb: televisie, cirkel, receptie, videorecorder, cd, laptop, dictionaire, militair, bureau, tableau, service,
januari, president, deput, file, cursus, circus, chef, chirurg, atelier, computer, tank, dealer, etui.
Exame, maile, delete, chatte (znder de eind-n) enz.
Allein es de oetsjpraok sjterk geit aafwieke en verlimburgse weurt dat in de sjpelling aangepas.
Bv mesjien (machine); verinnewere (runer); frikkedel (fr. fricandel); gezt (fr. gazette); medalje (fr. medaille)

2 Veurbeelde van Valkebergse weurd mt n-Nederlandse klinker

de
t Teike geuf de klank aan dae veurkump in de volgende Valkebergse weurd:

 
gezt              
krant
hk, hkker     hek, hekken
hgke              hagen
mt;                 mee
ls                   les
internt ;          internet
krk                 kerk
ktting              ketting
kingerbd         kinderbed
lgke               leggen
ltter               letter

 

 
opltte
             opletten
sjtlling            stelling
versjt             vork
vttig               vettig
vingerztting     vingerzetting
wrke              werken
zgke              zeggen
zs                  zes
ztte                zetten
tlle                 tellen
mlk                melk

 

 de
t Teike geuf de klank aan dae veurkump in de weurd:

 

bltsj               beurse plek, deuk
gelk               geluk
bs                  bus
bsj                 bos
brk                 brug
brlle              brullen
dl                   dol
drp                dorp
drk                 druk
gedld             geduld
glle                gulden
gtsje              gieten, hard, regenen
hbbe              hebben
insjdde          inschenken
Klle               Keulen, Duutsj:Kln
krf                  korf,mand
krk                 kurk
ldder             ladder
ls                   lust
lss                  lss, klei
mk                 mug
mrge              morgen
 


msje
             mussen
nrges             nergens
rges               ergens
plkke                         plukken
plle                pullen, kippetjes
rs                   rust
rste                rusten
sjnrke            snurken
sjld                schuld
sjp                 schop
sjtterie           schutterij
sjtbbe            stoffen
sjtrf                (jij, hij, zij) sterft
sjrgskar          kruiwagen
tsje                tussen
vlle                vullen
wrm               worm, wormen
wsj                bos bloemenkruiden
zkke              sokken
zlder              zolder
zlle                zullen
zrg                 zorg

 

 de
t Teike geuf de klank aan dae veurkump in de volgende weurd:


bnt                
bont
dm                 dom
zn    
   zunneke,  znne   
geznd           
gezond
jng       jungske      jnges  
jnge vos    jnk  vske  jng vskes
jnk                 jong
blm    blumke   blmme
bnt                 bont
blnd               blond
nnk        nunkske  nnkes
grnd                grond

pnd    pundsje pnde
nder             
 onder
nzin
               onzin
mnd  munneke  mung
knt  kuntsje  knte
klnt kluntsje  klnte
kmme            komen
rnd                 rond
sjtm                stom
dnder  dunderke  dndersj
wnder  wunderke  wndere
 

de ae
t Teike ae geuf de klank aan dae veurkump in de volgende weurd:
(
tsje hkskes (..) sjteit ein ander Valkebergse oetsjpraok.)


aete
(ete)
                     eten
babbelaer                   snoepje
baek (beek)                  beek
bae (je)                        bidden
baejentaere                biddend
baer                            beer
bazelaer                     aanhoudend                             kletsend                       persoon
blaere                         zeurend huilen
vaeg                            temperamentvol                                                                 meisje-vrouw

gael
, gaele                  geel, gele
gaer                            raag
gewaer (geweer)          geweer
hae                              hij
haer                            heen
kael (keel)                    hals
kael (keel)                    kerel
kaels                           kerels
kaere (kere)                 met bezem, borstelen,poetsen
kaersjmes (keersjmes) kerstmis
kaerts (keerts)              kaars
kaertsje (keertsje)        kaartje
knaersje (kneersje)       knarsen
laeg                             leeg
laepel (lepel)                lepel
laer                             leer, leder
laeze (leze)                  lezen
maedsje                      meisje
maelder (meelder)        merel
mael                           meel
maete (mete)
               meten
paedsje                       paadje, weggetje
paer                            peer
paerd (peerd)               paard,
paerd                          paarden
pilaer (pileer)                pilaar
raege (rege)                 regen
saer                             sedert
sjael (sjeel)                  scheel
taer                             teer
vaege                          vegen
vaem                           textiel draden
vaerdig                        klaar, af
vaer                             veer
vrae                             vrede
vraem                          vreemd
waeg (weeg)                weg (straat)
waeg                           wegen (mv weg)
waek (week)                 week
waer                            weer
waerd (weerd)              weerd
waereld                       wereld
wauwelaer                  bazelaar
zaeg                            zaag
zaegentaere                zagend
zaelke                         zaaltje, zadeltje
zjwaegel (
zjwegel)        lucifer
zjwaer                         zweer

 

de
t Teike weurt gebruuk veur de klank dae veurkump in de volgende weurd
(tsje hkskes (..) sjteit n ander Valkebergse oetsjpraok).


veke                       
oventje
vendsje                   avondje
bgske                      boogje
bke (beuke)              hard huilen
bmke                       bodempje
brdsje                      boordje
bre                          (af)boorden (ww.)
brke                         boortje
brsj (beursj)              beurs
bekring                    bekeuring
dlke                         kleine kauw
drdsje                      draadje
hrke                         (hoofd)haartje
hr, hre                 haar (pers.& bez. vnw.)
krdsje                      koordje
kre                           keuren, aaien
knre                         hardrijden, racen
krmke                      kraampje
lgske                       laagje

lkske
(leukske)        
gaatje
mndsje                    maandje
mneke                     maantje
mntsje                     maantje
mtsje                       maatje
nldsje                      naaldje
plke                         paaltje
prtsje (peurtsje)        poortje
sjr                            scheur
sjnre                        hardrijden
sjpke                       schaapje
tfelke                       tafeltje
tlke                          taaltje
vl                             veel
verhlke                    verhaaltje
verjrdaag                verjaardag
wgske                      weegschaaltje
wrd (weurd)              woorden
zdsje                       zaadje
 

de ao
t Teike ao weurt gebruuk veur de klank dae veurkump in de volgende weurd
(
tsje hkskes (..) sjteit ein ander Valkebergse oetsjpraok)

baog  bgske   bg
baom bmke  bm
baor boor) brke  bore
baord (boord)  brdsje  baorde
baove (bove)                boven
belaove                       beloven
besjaot   besjtsje, besjaote  nootmuskaat
blaor blrke blaore
draod   drdsje  drd  draad
gaon                            gaan
gebaore (gebore)         geboren
gedaon (gedoon)          gedaan
gevaor  gevrke  gevaore
haoknaold   haoknldsje  haoknaolde
jaor    jrke  jaore

kaord   krdsje kaorde
keplaon   keplansje  keplns   
kaore (kore)                 koren (gewas)
kaoker (koker) kkerke  kaokersj
klaor                            klaar, zuiver
kraom  krmke  krm
laog   lgske laoge
laote
                           laten
laok (look)   lkske  laoker

 


maol
                           maal
maoge                         mogen
maondeg                     maandag
maond   mndsje  maonde
maon  mntsje  maone
maot  mtsje  maote
nao                              na, naar
naod  ndsje  nd
paol   plke  pl
paort (poort) prtsje  paorte
portaol  portlke portaole
praote                         praten
raod   rdsje  raode
raoje                           raden
sjaop  sjlpke  sjlaope
sjlaope                        slapen
sjtaol   sjtlke  sjtaole
sjtaon (sjtoon)              staan
sjtaot  sjttsje sjtaote
taore (tore)  treke taores
verlaote                       verlaten
vraog  vrgske   vraoge
waog  waoge wgske  waoge
waord (woord) wrdsje  wrd
zaod  zdsje  zaod 

de i
t Teike (i mt naosjlaag) weurt gebruuk veur de klank dae veurkump in de volgende weurd


bis                
beest
bekire            bekeren
brimsjtroek    braamstruik
drije              draaien
fis                  feest
gebire           gebaren, belangstelling              tonen
gehil              geheel
gerimsj          geraamte
ir                   eer
hil                  heel
hir                 heer
hiring            haring
irsjte              eerste
iw (if)            eeuw
jimere            jammeren
kesjtil             kasteel
kire                omdraaien
kis                  kaas
krije               kraaien
liw (lief)           leeuw
lig, liger       laag, lager
 


line
               lenen
lire                leren
lirling            leerling
mije               maaien
mi                  meer
miw               meeuw
nije                naaien
nimesjien      naaimachine
nuujsjirig       nieuwsgierig
sjim               schaduw
sjir                 schaar
sjni                sneeuw
sjpriw            spreeuw
tin                  tien
tine                tenen
twi                 twee
verkir             verkeer
virtin            veertien
vi                   vee
zije                zaaien
zi                   zee

 

 de oa
t Teike (o mt naosjlaag) weurt gebruuk veur de klank dae veurkump in de volgende weurd: 


bloat
               blutsje   bloate
boan               bunsje  boane
broad              brudsje  broajer
doas               duske   doaze
groat              
groot
kentoar           kenturke  kentoare
koad                kwaad
koalef             kulefke  koalever,         moestuin
koar               kurke   koare
kroan             kruntsje   kroane
load                ludsje 
loan                lunsje   loane
mieljoan          miljunsje  mijoane
noad                nudsje noade
noat                nutsje noate  (muziek)noot
pesjtoar          pesjturke pesjturs
poat                putsje   put
 


potload           potludsje  potloajer

road                rood
roas                 ruske  roaze
sjoal                sjulke   sjoale
sjoan               mooi
sjoat               sjutsje   sjut
sjtoat               sjtutsje    sjtoate
toaj                  tujke  toaje   wijf, scheldwoord voor brutale   vrouw
toan               tunsje  toane             toon
vioal               viulke viool(snaarinstrument)
vioale

vioal
               viulke  vioale   viool (bloem)
woarheid         waarheid
woarum           waarom
zoa                  zo
zjwoar             zwaar
 

 de u
t Teike (u mt naosjlaag) weurt gebruuk veur de klank dae veurkump in de volgende weurd


brudsje         
broodje
buneke          boontje
drug              droog
duske            doosje
grutsj            trots
hugde            hoogte
hure              horen
kul                 kool
kurke             koortje

krunsje         kroontje
luter              zeepsop
nudig             nodig
nutsje            muzieknootje
pune
              kussen (zoenen)
 


oetnudiging  
uitnodiging
ruske             roosje
putsje            pootje
sjutsje            schootje
sjtru               stro
sjture            storen
sjulke            schooltje
truste             troosten
tune               (ww.) tonen, laten, zien
tunsje           toontje
vlu                 vlooien
viulke            viooltje

 

 

 
















 
Veurbeelde van Valkebergse weurd bie miklank:

ej         iech wej, zjwej                          ik waai, zwaai
iej
        ich riej                                      ik rijd
eej
       iech reej, leej                            ik reed, leed
aej
       iech baej; traej                          ik bid, trap
ij
        iech zij, nij                             ik zaai, naai
w
      iw, miw, liw                           eeuw, meeuw, leeuw
uuj
       buuj, nuuj, luuj,                          bui, nieuw, menigte mensen
euj       bleuj, greuj, breuj                       bloei, groei, broei
ooj       blooj, gooj                                 iech (ich) blooj; n gooj vrouw

oew
     troew, moew, loew                     trouw, mouw, luid (klokken)
oaj
       toaj, roaj, koaj                           wijf, rood, kwade
aoj       iech braoj, iech raoj                   ik braad, ik raad

aj
         baj                                           klein paardje
aaj
       iech begaaj miech                     ik bevuil mij (te buiten gaan aan)
 

4 Veurbeelde van Valkebergse weurd met gk

mv van briek/brik: briegke (brigke)         bakstenen
nv van hk: hgke                                 hagen, heggen
mv van mk: mgke                              muggen
mv van bak: bagke                                biggen
mv van rk: rgke                                 ruggen
mv van brk: brgke                              bruggen
ww sjogkele                                          schommelen
sjogkel                                                 schommel
ww miegkele (migkele)                          kaarten schudden
mv van wk: wgke                               wittebroden
ww zegke                                             zeggen
ww lgke                                              leggen
ww ligke                                               liggen

 5 Ein paar veurbeelde van de Valkebergse weurd mt de teikencombinatie sj 

 sjp                schaap
sjir                  schaar
sjeep (sjaep)     schip
sjere (sjaere)     scheren
 

 sjlum                slim
sjloom              sloom
sjlank               slank
sjlaope             slapen

 

 sjmiek (sjmik)   zweep
sjmaal              smal
sjmoutwrmke   lieveherenbeestje
sjmeed             smid
 

 sjtum                stem
sjtein                steen
sjtraot               straat
sjterk                sterk
 
 

flesj                  fles
vsj                  vis
bsj                  bos
msj                 mus

bltsj                bluts
mtsj                muts
loetsj (ltsj)       fopspeen
grutsj              trots

kroasjel            kruisbes

zjwaasj             spekzwoerd

sjildersj                    sjniedersj
sjrgersj                  sjniejersj
sjttersj
                   sjoerdersj
sjlechtersj                sjtekersj

6 Veurbeelde van Valkebergse weurd mt de teikencombinatie zj

zjief-zjaf                        rommeltje
Zjeng                            jongensnaam
miezjele                       soort kaartspel
zjwaasj                         spekzwoerd
zjwaer                          zweer
zjwegel (zjwaegel)         lucifer
zjwaam                        rook
zjwumbad                     zwembad
zjwumme                      zwemmen
zjwaak                         zwak
zjwungel                       zwengel
zjweje                          zwaaien
zjwerm                         zwerm
zjwiere                         zwieren
zjwere (zjwaere)            zweren
zjwiek (zjwik)                dansvloer

zjweite                         zweten
zjwungel                      zwengel

zjeloes                        jaloers


Beuk euver sjpelling en grammatica
De sjpelling van de weurd in 't Valkebergs vingk geer ouch in 't:
Limburgs etymologisch woordenboek (Woa kmme oos Limburgse weurd vandan?) van Henk Thewissen oet Valkeberg.
Bie eder dialekwoord sjteit, zoa wied es dat meugelik ies, de etymologische beteikenis ofwaal woa 't woord vandan kump.
De sjpelling vingk geer ouch in de 'Vallekebergsen Dieksjenaer' oet 2012 mt oetzndering van de sjriefwies van de gk (sjteit hie es g mt accent breve)
en 'n aantal vraem weurd (linweurd). Hie-in sjteit ouch 'n woordelies Nederlands-Valkebergs.
De oetgangspunte van de sjpelling en vl veurbeelde, meh ouch grammatica, idioom, veur-en achtername, plaatsname en literatuur sjtoon in 't beukske Valkebergs van Els Diederen (2013)

lid were van
Veldeke-krink-Valkeberg

els diederen: ontwerp en inhoudels diederen: website: 'oeuvre-pozie-couleur locale'